İlah nedir?

İlah kelimesi aslen “ibadet etmek” anlamına gelen elehe-ye’lehu”den gelir. Buna göre kelimenin manası: “Ma’bud/kendisine ibadet edilen”dir.

Diğer görüşe göre: “Hayret etmek, şaşkına dönmek” anlamındaki “elihe-ye’lehu” den gelir. Manası ise: “Yüceliğiyle, kudretiyle akılları hayrete düşüren” demektir. Bu iki görüşten birinci görüş diğerinden daha kuvvetlidir. Zira birinci görüşe göre, ilah kelimesi zaten ma’bud anlamına geldiğinden, isimle müsemma arasında herhangi bir bağlantı sağlamaya gerek yoktur.

Buna göre kendisine ibadet edilen tüm varlıklar, ister hak olsun isterse de batıl olsun ibadet edenler açısından ilah olmaktadırlar. Zira ifade edildiği üzere ilah kelimesi: “Kendisine ibadet edilen şey” anlamına gelmekte olup, kendisine ibadet edilen şeyler hakkında kullanılan cins isimdir.

İslamiyette tapınılan varlığın adı “Allah”tır. Ondan başka tapınılacak ilah yoktur. Semavi dinlerde ve diğer inanç sistemlerinde ilah kelimesi değişik şekillerde kabullenilmiştir. Putperestlerin, aya, gökyüzüne, güneşe, yıldızlara, şeytana vs. tapanların inançlarında ilah, tapındıkları şeyin adıdır. Bunların çok tanrılı olanlarında tapınılan varlığın ismiyle beraber kullanılır:

Gök ilahı, yer ilahı, savaş ilahı gibi. Bazı kavimler bunun dişisini de kabullenerek kadın şeklinde düşündükleri varlıklara da tapınmışlar ve bunlara “ilahe” (tanrıça) ismini vermişlerdir. Bilhassa eski Yunan, Roma, Mısır ve Mezopotamya’nın putperest kavimlerinde bu inanış ve kullanışa sık rastlanır.

Güzellik ilahesi, bolluk ilahesi gibi. İnsanlar tarafından aslı bozulmuş olan Hıristiyanlık dinine inananlar, ilah denilince üç varlığı(baba, oğul, ruhü’l-kudüs) hatırlar ve anlarlar. Buna teslis (üçleme) inancı denir. Yahudilerin ilahı ise, “Elahim” veya “Yehova” adlarını taşımaktadır. Önceleri Elahim, tabiat kuvvetlerinin hakimi olarak kabul edilmişti ve kendini rüzgar ve fırtınada belli ediyordu. Sonraları bu korkunç tanrı, insan şeklinde tasavvur edilmişti. Yehova ise, Yahudi kavminin milli tanrısının adıdır.

İslamiyette tanrı ismini, ibadetlerin dışında mabut (kendine ibadet edilecek olan) manasına kullanmaya izin verilmiştir. Mesela eski Mısırlıların, Romalıların tanrıları demek, tanrımıza hamdolsun demek yasak değildir. Çünkü burada, “Rabbimize, yaratanımıza hamd olsun” demektir. Bunun gibi “Rab ve yaratıcı” manasında, “Ya ilahi, Ey Rabbim” ve “Ya ilahel-alemin, ey alemlerin yaratıcısı” olarak da kullanılmaktadır.

Nitekim Süleyman Çelebi Mevlid’inde; “Birdir Allah ondan artık tanrı yok” derken,Allah manasında değil ilah manasında en doğru şekilde kullanmıştır. Zaten bu ibare “La ilahe illallah” sözünün tam karşılığıdır.

Sözlükte "ilah" ne demek?

1. Tanrı.
2. Bir alanda yaratıcılığıyla hayranlık uyandıran, çok beğenilen, çok tutulan.

İlah kelimesinin ingilizcesi

[Ilah] n. God, deity, divinity
Köken: Arapça

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç